معیارهای تشخیص ناروا بودن فرهنگ عمومی از نگاه نهج‌البلاغه در بعد اجتماعی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

2 دانشجوی دکتری

10.30465/alavi.2024.47983.2629
چکیده
یکی از بایسته‌‌های جامعه امروزی توجه به فرهنگ‌عمومی است. وضعیت فرهنگ جامعه حکایت‌گر وضعیت عمومی آن جامعه از میزان پای‌بندی و عدم پای‌بندی افراد آن به هنجارهاست. هنجارهای فرهنگی از منظر جامعه‌شناختی، شامل ارزشها، آداب و رسوم یا عرف و قوانین می‌شود. با توجه به اینکه سخنان امیرالمؤمنین‌علیه‌السلامبه بعدارزشی فرهنگ‌عمومی بیشتر توجه دارد، در این تحقیق درصددیم در بعداجتماعی و از جنبه ارزشی آن، با مراجعه به نهج‌البلاغه و استخراج و تحلیل گزاره‌های مرتبط مورد بررسی قرار دهیم. در پاسخ به این سوال که چه معیارهایی را برای تشخیص ناروایی فرهنگ در بعد اجتماعی می‌توان از نهج‌البلاغه بدست آورد، به معیارهایی همانند ظلم‌پیشگی، عیب‌جویی، شایعه‌پردازی، عقب‌گرد‌فرهنگی، قطع‌ارتباط با دیگران، منت‌گذاری‌ در یاری دیگران، خلف‌وعده، سوءظن، چاپلوسی و سخن‌چینی، بعنوان معیارهای ناروایی و عدم مطلوبیت آن در جامعه دینی بر مبنای مبانی اسلامی با استفاده از یانهادیین کار موجب پرهیز از زادهظلم پیشگی عیب جویی شایعه پردازی قعب گرد فرهنگی قطع ارتباط با دیگران خلف وعده سوء ظن وبه مبانی انروش تحلیل کیفی محتوای گزاره‌‌ها به نتیجه رسیده‌ایم که برخی از رفتارهای مردم در قالب فرهنگ عمومی طبق گزاره‌های نهج‌البلاغه نارواست که باید اصلاح شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The criteria for recognizing the illegitimacy of public culture from the point of view of Nahj al-Balaghe in the social dimension

نویسندگان English

HafizAllah Fooladi 1
fatemehsadat moosavi 2
1 Sociology of Research Institute of Hawzeh and University
2 Doctoral Student
چکیده English

One of the requirements of today's society is to pay attention to public culture. The state of a society's culture tells about the general state of that society from the degree of adherence and non-adherence of its people to the norms. From a sociological point of view, cultural norms include values, customs and laws. Considering that the words of Amir al-Mumenin, peace be upon him, pay more attention to the value dimension of public culture, in this research, we are trying to examine it in its social dimension and from its value aspect, by referring to Nahj al-Balaghe and extracting and analyzing related propositions. In response to the question of what criteria can be obtained from Nahj al-Balaghe to recognize the inappropriateness of culture in the social dimension, to criteria such as oppression, fault-finding, rumour-mongering, cultural backwardness, cutting off communication with others, offering to help others, reneging on promises, suspicion, flattery and talkativeness, As the criteria of impropriety and its lack of desirability in a religious society based on Islamic principles, by using the method of qualitative analysis of the content of propositions, we have come to the conclusion that some of the people's behaviors in the form of public culture are unjust according to the propositions of Nahj al-Balaghe and should be corrected.

کلیدواژه‌ها English

criteria
public culture
illegal
Nahj al-Balaghe
Amir al-Mumenin
social dimension
قرآن ‏کریم.
نهج‏البلاغه، نسخۀ صبحی صالح.
ابن‏حیون، نعمان ‏محمد مغربی (1385)، دعائم‏الاسلام، ج 2، قم: مؤسسۀ ‏آل‏البیت‏ علیهم‏السلام.
بابایی ‏طلاتپه، محمدباقر (1393)، سبک ‏زندگی و جهانی‏شدن در پهنۀ فرهنگ ‏علوی، تهران: مرکز ملی جهانی‏شدن.
بستان، حسین (1390)، گامی به‌سوی علم ‏دینی: روش بهره‏گیری از متون دینی در علوم اجتماعی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
تمیمی‏ آمدی، عبدالواحد ابن ‏محمد (1410 ق)، غررالحکم و دررالکلم، قم: دارالکتب ‏الاسلامی.
چلونگر، محمدعلی (1396)، «روش‏ها و ویژگی‏های شیوه‏های اصلاحی امام علی (ع)»، پژوهش‏نامۀ علوی، س 8، ش 15، 1-22.
خزاعی، محبوبه (1397)، اصلاح فرهنگ ‏عمومی از منظر نهج‏البلاغه، تهران: دریا.
خوانساری، محمد ابن ‏حسین (1366)، شرح غررالحکم و دررالکلم، تهران: دانشگاه تهران.
دهخدا، علی‏اکبر (بی‏تا)، لغت‏نامه، ج 10، 13، و 19، تهران: روزنه.
رجبی، محمود (1380)، انسان‏شناسی، قم: مؤسسۀ آموزشی‏ پژوهشی امام ‏خمینی (ره).
رهنمایی، احمد (1385)، درآمدی بر مبانی ارزش‌ها، قم: مؤسسۀ آموزشی ‏پژوهشی امام ‏خمینی (ره).
زیویار، فرهاد و حامد جوکار (1396)، «تبیین تحولات اجتماعی از دیدگاه امام علی (ع) در نهج‏البلاغه»، پژوهش‏نامۀ علوی، س 8، ش 1، 43-70.
صدیق ‏اورعی، غلامرضا (1385)، جامعه‏شناسی کج‌روی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
عطاردی ‏قوچانی، عزیزالله (1378)، ترجمۀ جلد 64 بحارالانوار، تهران: عطارد.
فتاحی‏زاده، فتحیه، صدیقه کاشفی، و محمد عترت دوست (1400)، «مراحل نفوذ شیطان و راه‏کارهای مقابله با آن برمبنای تحلیل محتوای مضمونی خطبۀ قاصعه»، پژوهش‏نامۀ علوی، س 12، ش 24، 1-34.
فتحعلی، محمود و دیگران (1390)، فلسفۀ ‏تعلیم و تربیت اسلامی، تهران: مؤسسۀ فرهنگی مدرسۀ برهان.
کاویانی، محمد و علی‏احمد پناهی (1393)، روان‏شناسی در قرآن: مفاهیم و آموزه‏ها، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
کلینی، محمد ابن ‏یعقوب (1407 ق)، الکافی، ج 2، 7، 14، تهران: دارالکتب ‏الاسلامیه.
کوفی اهوازی، حسین ا‏بن ‏سعید (1386)، المؤمن، ترجمۀ عبدالله صالحی، قم: نورالسجاد.
کوفی ‏اهوازی، حسین ا‏بن ‏سعید (1387)، الزهد، ترجمۀ عبدالله صالحی، قم: نورالسجاد.
کوهن، بروس (1384)، درآمدی به جامعه‏شناسی، ترجمۀ محسن ‏ثلاثی، تهران: توتیا.
کی‏نیا، مهدی (1376)، مبانی جرم‏شناسی: جامعه‏شناسی جنائی، ج 2، تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
گیدنز، آنتونی با همکاری کارن بردسال (1396)، جامعه‏شناسی، ترجمۀ حسن چاوشیان، ویراست چهارم، تهران: نی.
مجلسی، محمدباقر ‏(1403 ق)، بحارالانوار، بیروت: احیاء التراث ‏العربی.
مروج، حسین ‏(1395)، نشانه‏های جامعۀ صالح از دیدگاه نهج‏البلاغه: شامل یک‏صد نشانه و دویست کلام، قم: بخشایش.
مصباح‏ یزدی، محمدتقی ‏(1376)، تهاجم فرهنگی، قم: مؤسسۀ آموزشی ‏پژوهشی امام ‏خمینی (ره).
مصطفوی، سیدجواد (1369)، ترجمۀ الکافی، ج 1 و 4، تهران: کتاب‏فروشی علمیۀ اسلامیه.
مکارم‏ شیرازی، ناصر و دیگران (1375)، پیام ‏امام ‏امیرالمؤمنین‏ علیه‏السلام: شرحی تازه و جامع بر نهج‏البلاغه، مجلدات 5، 6، 8، 10، 11، 12، 13، 14، 25، تهران: دارالکتب ‏الاسلامیه.