The Intertextual Role of Imam Ali’s Wisdom in the Qaboosnameh’s Literary & Educational Structure Based on Gerard Genette’s Theory

Document Type : .

Authors

1 Department of Persian Language and literature, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran

2 Department of Persian Language and Literature, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

10.30465/alavi.2024.49773.2668
Abstract

Imam Ali(PBUH)’s intellectual teachings have been used by poets and writers in Persian Literature. Onsorolma?ali relying his extensive knowledge of cultures, civilizations of different ethnicities, and religious sources has used a rich collection of proverbs especially Alavi wisdom in proportion to the subjects and the chapters of Qaboosnameh, and these intellectual, cultural, and literary variety along with the author’s sincerity are the reasons of its attraction near different classes and people. Including proverbs and allegories as a linguistic, cultural, civilizational, and encyclopedic corpse of the audience led to a high literary value and a great number of audience for Qaboosnameh. This article has studied Qaboosnameh in the light of Imam Ali’s educational teachings and Gérard Genette’s theory of intertextuality in a descriptive-analytical way. We have concluded that Imam Ali’s worldwide teachings have a persuasive and encouraging role in Qaboosnameh due to great formal and thematic characteristics. The high frequency of subjects such as justice, politics, economics, programming, and complying with human values and rights signifies that Imam Ali’s teachings have an extensive role in the literary-educational view of Onsorolma?ali in an intertextual way. Imam Ali’s comprehensive teachings led to the thematic, educational comprehensiveness of Qabusnameh.

Keywords


قرآن کریم (1387)، ترجمة مهدی الهی قمشه‏ای، تهران: کاشف.
الآبی، منصور (1424)، نثرُ الدّرّ فِی المُحاضرات، تحقیق خالد عبدالغنی محفوظ، بیروت: دارالکتب العِلمیة.
آمدی، عبدالواحد (1378)، غررالحکم و دررالکلم، ترجمة سیدحسین شیخ‏الإسلامی، قم: انصاریان.
ابن‏ابی‏الحدید، عبدالحمید (1965)، شرح نهج‏البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دار إحیاء الکتب العربیّة.
ابن‏ابی‏طالب، علی (ع) (1419)، دیوان الامام علی بن ابی‏طالب، تحقیق حسین الأعلمی، بیروت: مؤسسة النور للمطبوعات.
ابن‏الجوزی، ابوالفرج (2005)، صفَة‏الصَّفوَة، تحقیق خالد مصطفی طرطوسی، بیروت: دارالکتاب العربی.
ابن‏حمدون، محمد (1996)، اَلتذکِرة الحَمدونیَّة، تحقیق احسان عبّاس و بکر عباس، بیروت: دار صادر.
ابن‏عبدربّه، احمد (1989)، العقد الفرید، تحقیق علی شیری، بیروت: دار الإحیاء التراث العربی.
ابن‏مسکویه، ابوعلی (1358)، الحکمة‏الخالدة، حقّقه و قدّم له عبدالرّحمن بدوی‏، تهران: دانشگاه تهران.
ابوحفص اصفهانی‏، علی (1382)، تحفة الملوک، تصحیح علی‏اکبر احمدی دارانی، تهران: میراث مکتوب.
ابوحیّان التوحیدی، علی (1419)، البصائر و الذخائر، تحقیق وداد القاضی، بیروت: دار صادر.
ابوالفتوح رازی، حسین (1335)، تفسیر، تصحیح مهدی الهی قمشه‏ای، تهران: علمی.
ابونُعَیم الإصفهانی، احمد (1423)، حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء، تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت: دارالکتب العلمیة.
اسدالهی، خدابخش و زهرا فتحی (1400)، «بینامتنیّت سیمای امام علی (ع) در اشعار سنایی و ناصرخسرو»، پژوهش‏نامۀ علوی، س 12، ش 1، 3-32.
الهامی، فاطمه (1391)، «جایگاه قابوس‌نامه در قلمرو ادبیات تعلیمی»، پژوهش‏نامة ادبیات تعلیمی، س 4، ش 16، 131-158.
بارت، رولان (1396)، نشانه‏شناسی ادبی، مجموعة دروس افتتاحیه کلژ دو فرانس، ترجمة ناصر فکوهی، تهران: فرهنگ جاوید.
بهار، محمدتقی (1375)، سبک‏شناسی، تهران: امیرکبیر.
پورنامداریان، تقی (1380)، در سایۀ آفتاب، تهران: سخن.
تجلیل، جلیل (1379)، بلاغت نهج‏البلاغه، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
الثعالبی، عبدالملک (بی‏تا)، الإعجاز و الإیجاز، مقدّمۀ اسکندر آصاف، بیروت: دار صادر.
الثعالبی، عبدالملک (1972)، رسائل و بهامشه کتاب الفرائد و القلائد، مقدمة علی الخاقانی، بیروت: دار صعب.
الثعالبی، عبدالملک (2003)، التمثیل و المحاضرة، تحقیق قُصَی الحسین، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
الثعالبی، عبدالملک (1412)، العقد النفیس و نزهة الجلیس، طنطا: دارالصّحابه للتراث.
الحُصرِی ‏القَیروانی، ابواسحاق (1424)، زَهرُ الآداب و ثَمرُ الألباب، قدّم له و شَرَحه صلاح‏الدّین الهواری، بیروت: المکتبة العصریة.
داد، سیما (1382)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید.
دانش، ابراهیم و فرامرز جلالت (1402 الف)، «تحلیل بینامتنی بازتاب مفاهیم و عناصر قرآنی در قابوس‌نامه براساس نظریۀ ژرار ژنت»، فصل‏نامۀ مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، س 7، ش 3، 63-89.
دانش، ابراهیم و فرامرز جلالت (1402 ب)، «حضور بینامتنی آموزه‏های پیامبر اسلام (ص) در نظام تعلیمی ـ تربیتی قابوس‌نامه براساس نظریّة ژرار ژنت»، فصل‏نامۀ نقد، تحلیل، و زیبایی‏شناسی متون، س 6، ش 21، 24-48.
دانش، ابراهیم و فرامرز جلالت (1402 ج)، «هم‌زیستی ادب غنایی و تعلیمی در آینة تحلیل بینامتنی آثار نظامی و قابوس‌نامه براساس نظریّة ژرار ژنت»، دوفصل‏نامة زبان و ادب فارسی، دانشگاه تبریز، س 79، ش 247، 151-176.
الرّاغب الإصفهانی، حسین (1416)، محاضرات الأدباء و محاورات الشعراء و البلغاء، قم: مکتبة الحیدریة.
الرّاغب الإصفهانی، حسین (2003)، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق وائل احمد عبدالرحمن، قاهره: مکتبة التوفیقیة.
رضانژاد، رجبعلی، رضا فرصتی جویباری، و حسام ضیایی (1399)، «بررسی تطبیقی سبک زندگی در قابوس‌نامه و نامة سی‏ویکم نهج‏البلاغه»، فصل‏نامة زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، دورۀ 16، ش 24، 1-11.
ریپکا، یان و دیگران (1381)، تاریخ ادبیات ایران از دوران باستان تا قاجاریه، ترجمة عیسی شهابی، تهران: علمی و فرهنگی.
الزمخشری، محمود بن عمر (1410)، ربیع الأبرار و نصوص الأخبار، تحقیق سلیم النعیمی، قم: دارالذّخائر.
ساسانی، فرهاد (1383)، «بینامتنیّت: پیشینه و پسینۀ نقد بینامتنی»، مجلّة بیناب، ش 5 و 6، 172-185.
الشریف الرضی، محمد (1425)، نهج‏البلاغه، شرح محمد عبده، تحقیق علی احمد حمود، بیروت: المکتبه العصریّة.
شریفی، محسن، عبدالرزاق قدمنان، و سیدحسن میربهبهانی(1394)، «بررسی مضامین اخلاقی مشترک در نهج‏البلاغه و قابوس‌نامه»، کنفرانس بین‏المللی ادبیات و پژوهش‏های تطبیقی در آن، گرگان، ایران، 1-22.
الشعرانی، عبدالوهّاب (1426)، الطبقات الکبری، تحقیق سلیمان الصالح، بیروت: دارالمعرفه.
شیروانی شیری، علی و فاطمه حیدری (1401)، «تبیین مؤلفه‏های سبک زندگی علوی و کاربردهای تربیتی آن»، پژوهش‏نامۀ علوی، س 13، ش 1، 199-236.
علی‏محمدی، معصومه (1401)، «تأثیر نهج‏البلاغه بر قابوس‌نامه»، فصل‌نامة مطالعات علوم اجتماعی، دورۀ 8، ش 1، 31-37.
عنصرالمعالی، کیکاوس (1312)، نصیحت‏نامه معروف به قابوس‌نامه، با مقدمه و حواشی سعید نفیسی، تهران: مجلس.
عنصرالمعالی، کیکاوس (1380)، قابوس‌نامه، تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: علمی و فرهنگی.
الغزّالی، محمد (1419)، احیاء علوم الدّین، حلب: دارالوعی العربی.
فروزانفر، بدیع‏الزّمان (1382)، مقاله‏های بدیع الزمان فروزانفر، به‌کوشش عنایت‏الله مجیدی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
فروزانفر، بدیع‏الزّمان (1383)، تاریخ ادبیات ایران، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
کاشانی، عزّالدین (1381)، مصباح الهدایۀ و مفتاح الکفایۀ، تصحیح جلال الدین همایی، تهران: هما.
کوش، سلینا (1396)، اصول و مبانی تحلیل متن، ترجمة حسین پاینده، تهران: مروارید.
مجلسی، محمدباقر (1403)، بحارالأنوار، بیروت: دار إحیاء التّراث العربی.
محبوبی‏زاده، بتول، غلام‏عباس ذاکری، غلامرضا ستوده (1400)، «تأثیرپذیری مضامین اخلاقی اشعار جامی از نهج‌البلاغه براساس بینامتنیت ژرار ژنت»، پژوهش‏نامۀ علوی، س 12، ش 2، 99-128.
مستملی بخاری، ابوابراهیم (1373)، شرح التّعرّف لمذهب التصوّف، به‌تصحیح محمد روشن، تهران: اساطیر.
مشرّف، مریم (1389)، جستارهایی در ادبیات تعلیمی ایران، تهران: دانشگاه شهیدبهشتی.
المکی، ابوطالب‏ (1417)، قوت‏القلوب فی معاملة‏المحبوب، تصحیح باسل عیون السّود، بیروت: دارالکتب العلمیة.
میبدی، ابوالفضل (1382)، کشف الأسرار و عدة الأبرار، به‌اهتمام علی‏اصغر حکمت، تهران: امیرکبیر.
المیدانی، ابوالفضل احمد (1424)، مجمع الأمثال، تحقیق محمّد محیی‏الدّین عبدالحمید، بیروت: المکتبة العصریة.
میرزامحمد، علیرضا (1380)، در بارگاه آفتاب، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
نامور مطلق، بهمن (1394)، درآمدی بر بینامتنیّت، تهران: سخن.
نامور مطلق، بهمن (1395)، بینامتنیّت از ساختارگرایی تا پسامدرنیسم، تهران: سخن.
نظری، جلیل (1381)، «مضامین مشترک قابوس‌نامه و آثار سعدی»، مجلة علوم اجتماعی و انسانی، دورۀ 17، ش 2، 175-185.
یوسفی، غلامحسین (1357)، دیداری با اهل قلم، مشهد: دانشگاه فردوسی.