تبیین تحولات اجتماعی از دیدگاه امام علی(علیه السلام) در نهج البلاغه

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده اندیشه سیاسی

2 دانش‌آموخته مقطع دکتری رشته انقلاب و تمدن اسلامی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

چکیده
مقاله حاضر به‌بررسی تحولات اجتماعی از دیدگاه حضرت علی (ع) و مقایسه آن با دیدگاه جامعه‌‌شناسان می‌‌پردازد. از منظر امام (ع) تفرقه و گسستگی اجتماعی از آسیب‌‌هایی به‌شمار می‌‌آید که به بنیان‌‌های ثبات یک ساختار لطمه می‌زند و استمرار آن را دچار مشکل و از حرکت بالنده جامعه و حکومت اسلامی جلوگیری می‌‌کند.
تکبر و تفاخر، جهالت و ضلالت، کم‌تحملی مردم درقبال مسئولان، و... عواملی است که با ایجاد شکاف و فاصله میان رهبران و مردم و فریب و غفلت دست‌اندرکاران از واقعیت‌های موجود، به‌تدریج پایگاه اجتماعی نظام را تضعیف و مشروعیت آن را کمرنگ می‌‌سازد. فدا کردن حق (دین) به‌پای مصلحت، و دین را قربانی حکومت‌کردن و از سوی دیگر فقر و محرومیت اجتماعی‌، از دیگر آفاتی است که ثبات جامعه اسلامی را خدشه‌‌دار می‌‌سازد. محصول این آسیب نیز شرایط نامساعد اجتماعی و اقتصادی است که زمینه تغییر سریع در وفاداری مردم به حکومت را به‌وجود می‌‌آورد، و زمینه را برای انقلاب و دگرگونی کل نظام سیاسی فراهم می‌‌آورد. حضرت علی (ع) نتایج شورش و طغیان مردم علیه حاکم عادل را، شکست و سقوط جامعه، وارونه‌شدن ارزش‌های اجتماعی اسلام، دچارشدن به فتنه حکومت‌های فاسد و گرفتارشدن به عذاب‌الهی می‌‌دانند. اما با این‌وجود توبه و استغفار مردم، رعایت حقوق متقابل حاکم و مردم و واگذارکردن امور به اهل بیت(ع) را چاره کار می‌‌دانند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

تبیین تحولات اجتماعی از دیدگاه امام علی(علیه السلام) در نهج البلاغه

نویسندگان [English]

  • farhad ziviyar 1
  • hamed jokar 2
. ترجمه محسن ثلاثى، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ دوم، 1366 ،« توتالیتاریسم » ؛ آرنت، هانا
تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: داراحیاء التراث العربی ، ،« شرح نهج البلاغه » ؛ ابن ابی الحدید
1385 ق
نامه پژوهش، سال سوم ،« رهیافت های مختلف در تحلیل انقلاب اسلامی ایران » ؛ اخوان مفرد، حمیدرضا
.( و چهارم، شماره 13 و 12 (بهار و تابستان 1378
. ترجمه سید مجید روئی نتن، تهران، سروش، 1376 ،« دولتها و انقلابهای اجتماعی » ؛ اسکاچ پل، تدا
. ترجمه حمید عنایت، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ چهارم، 1364 ،« سیاست » ؛ ارسطو
. پرهام، تهران، سهامی، چاپ سوم، 1372 ،« مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی » ؛ آرون، ریمون
ترجمه فؤاد روحانی، [بی جا]: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ ،« جمهور » ؛ افلاطون
. پنجم، 1368
ترجمه عادل نادر علی، تهران، دفتر نشر فرهنگ ،« مساله فقر از دیدگاه قرآن و مردم » ؛ القرضاوی، یوسف
اسلامی، 1363
فصلنامه علوم ،« آسیب شناسی جامعه و حکومت اسلامی در نهج البلاغه » ؛ امام جمعه زاده، سید جواد
سیاسی، شماره 1386،17
ترجمه محسن ثلاثی، تهران، انتشارات زریاب، چاپ ،« کالبد شکافی چهار انقلاب » ؛ براینتون، کرین
. چهارم، 1366
. تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1374 ،« انقلاب و بسیج سیاسی » ؛ بشیریه، حسین
. تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1374 ،« جامعه شناسی سیاسی » ؛ بشیریه، حسین
. ترجمه ابراهیم احمدیان، فهمیده، اصفهان، 1387 ،« نهج الفصاحه » ؛ پاینده، ابوالقاسم
ترجمه حمید الیاسی، تهران، انتشارات ،«( تحول انقلابی (بررسی نظری پدیده انقلاب » ؛ جانسون، چالمرز
. امیرکبیر، 1363
جرداق ،جرج،« امام علی صدای عدالت انسانی » ترجمه سید هادی خسروشاهی ، تهران، نشر خرم ، 1335
قد ان تناسب در ابعاد پایگاه اجتماعی و پیامدهای روانی و » ؛ چلبی، مسعود، منصوره اعظم آزاده
. نامه علوم اجتماعی، شماره 16 ، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ، 1379 ،« اجتماعی آن
. تهران، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی 1385 ،« اصول و روش های پژوهش کیفی » ؛ حریری، نجلا
انتشارات سازمان تبلیغات ،« ترجمه نهج البلاغه امیرالمؤمنین علی علیه السلام » ؛ دشتی، محمد
. اسلامی، 1377
. ترجمه منوچهر صبوری، تهران، انتشارات سمت، 1377 ،« جامعه وسیاست » ؛ راش، مایکل
. تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ سوم ، 1377 ،« توسعه و تضاد » ؛ رفیع پور، فرامرز
محسن ثلاثی، تهران، علمی، چاپ ،« نظریه های جامعه شناسی در دوران معاصر » ؛ ریتزر، جورج
. ششم، 1381
، فصلنامه دانشگاه اسلامی، شماره 5 ،« ویژگی های جامعه مطلوب از دیدگاه امام علی » ؛ علیخانی، علی اکبر
سال 1377
. ترجمه ابراهیم گواهی، انتشارات قلم، تهران، 1369 ،« ریشه های انقلاب ایران » ؛ کدی، نیکی
ترجمه علیرضا طیب، تهران، انتشارات قومس، چاپ ،« تئوری های انقلاب » ؛ کوهن ، استانفورد
. بیستم، 1391
تهران ، ترجمه منوچهر صبوری، نشرنی، 1378 ،« اندیشه های بنیادی در جامعه شناسی » ؛ کیویستو، پیتر
. قم: انتشارات اسلامی، 1359 ،« رمز تداوم انقلاب در نهج البلاغه » ؛ محمدی ری شهری، محمد
. تهران، انتشارات صدرا، 1387 ،« آینده انقلاب اسلامی » ؛ مطهری، مرتضی
مطهری، مرتضی «پیرامون جمهوری اسلامی» 1367، صدرا انتشارات تهران.
مطهری، مرتضی، «فلسفه تاریخ»، 1355، انتشارات صدرا تهران.